Opieka nad seniorem z astmą

best-care-warszawa-opieka-nad-seniorem-astma.jpg

Astma oskrzelowa to jedna z najczęściej występujących chorób układu oddechowego. Jej rozwój zazwyczaj rozpoczyna się w wieku dziecięcym. Obecnie coraz częściej diagnozuje się ją również u seniorów powyżej 65 roku życia. Ma wtedy zwykle o wiele cięższy przebieg, niż u osób młodszych.

Czym jest astma oskrzelowa? Jakie są objawy astmy oskrzelowej u osób starszych? Jak możesz na co dzień pomóc swojemu podopiecznemu, który zmaga się z tą chorobą? Co robić w przypadku nagłego ataku duszności?

 

Astma oskrzelowa – co to za choroba?

Astma oskrzelowa, zwana inaczej dychawicą, to przewlekła i nieuleczalna choroba zapalna dróg oddechowych. Dochodzi w niej do niekontrolowanych skurczów oskrzeli. Utrudnia to przepływ powietrza przez płuca i i oddychanie.

Objawy astmy obejmują:

  • świszczący oddech,
  • duszność i trudności w oddychaniu,
  • brak powietrza, niemożność nabrania lub wypuszczenia powietrza,
  • ucisk w klatce piersiowej,
  • suchy, napadowy, męczący kaszel, szczególnie nasilający się w nocy i wczesnym rankiem.

Choroba może przyjmować różne formy, od łagodnej po ciężką, z okresowymi epizodami zaostrzeń, które mogą wymagać pilnej interwencji medycznej. Czynnikami nasilającymi to schorzenie są m.in.:

  • zanieczyszczenia powietrza,
  • palenie papierosów lub przebywanie w środowisku palaczy,
  • zbyt suche lub zbyt wilgotne powietrze,
  • sierść zwierząt, roztocza i inne alergeny,
  • obecność substancji drażniących w otoczeniu, np. perfumy,
  • czynniki psychiczne, np. silny stres lub inne sytuacje wywołujące wzmożone emocje.

Astmę udaje się kontrolować przy pomocy leków. Osoba chora przyjmuje je regularnie, bez względu na to, czy występują objawy astmy, czy nie. W przypadku nagłego zaostrzenia przebiegu choroby stosuje się głównie leki wziewne, które łagodzą objawy poprzez rozszerzanie dróg oddechowych.

 

Astma wieku podeszłego – dlaczego jest groźna?

Wśród osób starszych cierpiących na astmę część to osoby, u których zdiagnozowano ją już w dzieciństwie. Druga grupa to osoby, u których wykryto ją dopiero w późnym wieku, zazwyczaj po 60-65 roku życia. Mówimy tu o astmie wieku podeszłego lub astmie o późnym początku. Jest ona szczególnie groźna. Składa się na to kilka czynników.

Astma wieku podeszłego jest o wiele trudniejsza do wykrycia i zdiagnozowania, ponieważ:

  • objawy astmy, np. duszności, są mylone z typowymi dla wieku dolegliwościami, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) czy niewydolność serca,
  • objawy są nieprawidłowo interpretowane jako naturalne następstwo pogarszania się, wraz z wiekiem, czynności układu oddechowego,
  • osoby starsze z demencją lub innymi zaburzeniami intelektualnymi mają trudność w nawiązaniu komunikacji z lekarzem i wykonaniu niezbędnych badań,
  • objawy astmy mogą być bagatelizowane i tłumaczone zwykłym starzeniem się organizmu,
  • duszności i kaszel mogą być brane za objaw sezonowej infekcji i leczone lekami dostępnymi bez recepty.

Zbyt późna diagnoza może prowadzić do opóźnień w rozpoczęciu skutecznego leczenia.

Astma u osób starszych niesie z sobą ryzyko wystąpienia większych komplikacji niż w innych grupach wiekowych. Ze względu na obniżoną odporność i często współistniejące inne schorzenia, takie jak choroby serca czy cukrzyca, astma może prowadzić do szybszego pogorszenia się stanu zdrowia, częstszych zaostrzeń choroby, a nawet śmierci.

Osoby starsze często zmagają się z wieloma chorobami wieku podeszłego, na które biorą leki. Niektóre z nich mogą znacząco pogorszyć objawy astmy, np. β-blokery – leki stosowane m.in. w chorobach układu krążenia. Z drugiej strony leki na astmę mogą negatywnie wpływać na leczenie innych chorób i być przyczyną wystąpienia dodatkowych skutków ubocznych. Trudniej więc dopasować odpowiednią terapię.

 

Jakie są objawy astmy u osób starszych?

Objawy astmy u osób starszych mogą być podobne do tych, które występują u młodszych dorosłych. Często są one jednak mniej typowe i trudniejsze do jednoznacznego zidentyfikowania. Niektóre objawy mogą być także mniej intensywne, nie występować w ogóle lub przebiegać inaczej ze względu na ogólne pogorszenie się funkcji organizmu i obecność innych schorzeń.

Oto niektóre z najczęstszych objawów astmy u seniorów:

  • duszność – seniorzy mogą doświadczać duszności, szczególnie podczas wysiłku fizycznego, ale również w spoczynku,
  • świszczący oddech – charakterystyczne świsty podczas oddychania mogą być słabsze u osób starszych, czasem nie występują w ogóle,
  • chroniczny kaszel – suchy, napadowy kaszel jest częstym symptomem, który może być szczególnie uciążliwy w nocy lub wczesnym rankiem,
  • odczucie ucisku w klatce piersiowej – seniorzy mogą odczuwać ciężkość lub ucisk w klatce piersiowej, co czasami jest interpretowane jako problem kardiologiczny, a nie objaw astmy,
  • trudności w oddychaniu podczas aktywności – nawet lekkie czynności mogą powodować problemy z oddychaniem, co ogranicza zdolność do samodzielnego funkcjonowania i utrzymania aktywności życiowej,
  • trudności z oddychaniem podczas snu – osoby starsze z astmą mogą mieć trudności z oddychaniem podczas snu, co może prowadzić do bezdechu sennego,
  • trudności w mówieniu – trudności w oddychaniu mogą prowadzić do trudności z mówieniem,
  • zmęczenie – zwiększone uczucie zmęczenia i brak energii mogą wynikać z nocnych przebudzeń spowodowanych dusznością lub kaszlem, co negatywnie wpływa na ogólną sprawność fizyczną i jakość życia.

W okresie jesienno-zimowym u osób starszych z astmą dochodzi do częstszych zaostrzeń infekcyjnych.

 

Jak opiekować się osobą starszą z astmą?

Jeśli nasz podopieczny choruje na astmę powinniśmy zwrócić uwagę zarówno na medyczne aspekty choroby, jak też warunki, w których przebywa oraz codzienne nawyki życiowe. Poniżej przedstawiamy porady, jak opiekować się osobą starszą z astmą.

Zalecenia lekarza

Osoba starsza chora na astmę powinna regularnie konsultować się z lekarzem specjalistą. Pomoże on w dostosowaniu planu leczenia do aktualnego stanu zdrowia seniora. Ważne jest, aby opiekunka przypominała podopiecznemu o wizytach, przekazywała lekarzowi informacje o stanie zdrowia podopiecznego i znała jego zalecenia.

Leki

Należy ściśle przestrzegać przepisanej terapii lekowej. Seniorzy często używają inhalatorów, które wymagają odpowiedniej techniki inhalacji. Opiekunka powinna mieć wiedzę, jak ich używać, by pomóc swojemu podopiecznemu i upewnić się, że osoba starsza robi to prawidłowo. Powinna też monitorować terminy przyjmowania innych leków oraz dbać o regularne odnawianie recept.

Czyste powietrze w domu

Bardzo ważne jest utrzymywanie domu wolnego od alergenów, które mogłyby wywołać napad astmy. Należy regularnie czyścić z kurzu filtry klimatyzacji i ogrzewania oraz dbać o regularne wietrzenie pomieszczeń, aby zapewnić odpowiednią cyrkulację świeżego powietrza. Równie ważne jest kontrolowanie wilgotności w domu. Zbyt duża sprzyja rozwojowi pleśni, która jest silnym alergenem. Należy więc zadbać o to, by nie było nieszczelnych okien czy przeciekających rur. W razie potrzeby można też stosować osuszacze powietrza.

Podczas gotowania, sprzątania lub wykonywania innych czynności, które mogą generować dym, parę lub kurz, osoba starsza cierpiąca na astmę powinna przebywać w innym pomieszczeniu. Dobrze jest również zainstalować okapy kuchenne oraz używać odkurzaczy z filtrami HEPA, które skutecznie redukują obecność alergenów w powietrzu.

Silne zapachy i chemikalia

Perfumy o intensywnym zapachu, odświeżacze powietrza, środki czyszczące i inne silne zapachy lub chemikalia mogą być bardzo drażniące dla dróg oddechowych i wywoływać zaostrzenia astmy. Zamiast tego warto wybierać produkty hipoalergiczne, które są delikatniejsze i bezpieczniejsze dla osób z astmą.

Brak zwierząt

Sierść zwierząt może być dla wielu osób silnym alergenem i wywoływać objawy astmy. Jeśli w domu są zwierzęta, należy je trzymać z dala od miejsc, gdzie przebywa senior, szczególnie od jego sypialni. W niektórych przypadkach ich obecność może być, niestety, w ogóle niemożliwa.

Odpowiednia dieta

Zdrowa, zbilansowana dieta bogata w owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste i chude białka pomoże wzmocnić układ odpornościowy i zmniejszyć częstość występowania objawów astmy. Należy unikać produktów, które mogą wywoływać alergie pokarmowe czy pogorszyć astmę, takich jak kofeina, alkohol, czekolada i orzechy.

Niepalenie tytoniu

Senior, który cierpi na astmę nie powinien palić papierosów. Dym tytoniowy jest silnym czynnikiem prowokującym zaostrzenia astmy. Również opiekunowie i wszyscy domownicy powinni powstrzymać się od palenia w obecności osoby starszej. Najlepiej zrezygnować z tego nałogu całkowicie.

Aktywność fizyczna

Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna poprawia ogólną kondycję i zdolności oddechowe seniora. Lekkie i proste ćwiczenia, spacerowanie – koniecznie w miejscach, gdzie powietrze jest czyste – czy joga mogą być bardzo korzystne. Każdy rodzaj aktywności powinien być jednak wcześniej skonsultowany z lekarzem.

Dowiedz się więcej: Jak zadbać o aktywność fizyczną osób starszych.

Regularny sen

Dobra jakość snu jest istotna dla zachowania zdrowia i dobrej kondycji fizycznej. Należy zadbać o to, aby senior utrzymywał regularne godziny snu. Ważne są również odpowiednie warunki, co oznacza cichą, ciemną i dobrze wentylowaną sypialnię.

Przygotowanie planu awaryjnego

W razie nagłego zaostrzenia astmy wszyscy opiekunowie i członkowie rodziny powinni znać jasny plan działania. Plan ten powinien zawierać instrukcje, jak rozpoznać objawy zaostrzenia, jak używać leki awaryjne, kiedy wezwać pomoc medyczną oraz jakie informacje należy przekazać służbom ratunkowym.

Realizacja tych zaleceń może znacząco poprawić jakość życia seniora z astmą oraz zmniejszyć ryzyko poważnych komplikacji związanych z chorobą.

 

Co zrobić w razie napadu duszności?

Napad duszności u osoby starszej z astmą może być bardzo stresującym doświadczeniem zarówno dla seniora, jak i dla opiekunki. Ważne jest, aby być przygotowanym i wiedzieć, co robić w takiej sytuacji. Oto kilka kroków, które należy podjąć:

  • zachowaj spokój – opanuj własne emocje i uspokój podopiecznego, spokojny i opanowany opiekun może w takiej chwili uratować życie swojemu podopiecznemu, a stres i panika mogą tylko pogorszyć objawy duszności,
  • zapewnij odpowiednią pozycję – pomóż seniorowi usiąść prosto lub lekko pochylić się do przodu, co zmniejszy nacisk na płuca i ułatwi oddychanie, nie kładź go na plecach,
  • zastosuj leki szybko działające – podaj podopiecznemu inhalator z lekiem szybko działającym (zwykle jest to salbutamol), upewnij się, że senior stosuje go prawidłowo, zgodnie z instrukcjami lekarza,
  • obserwuj objawy – uważnie obserwuj, czy objawy ustępują,
  • telefon do lekarza lub pogotowia – jeśli duszność nie ustępuje po kilku minutach lub jeśli obserwujesz inne niepokojące objawy takie jak sinica, zwiększone pocenie się czy trudności w mówieniu, niezwłocznie zadzwoń po pogotowie ratunkowe,
  • regularne konsultacje stanu zdrowia – po każdym ataku duszności, nawet jeśli sytuacja została opanowana, konieczna jest konsultacja z lekarzem w celu ewentualnej korekty planu leczenia seniora.

 

Życie z astmą może być trudne, a seniorzy często odczuwają niepokój lub lęk związany z chorobą. Opiekunka, która rozumie specyfikę tej choroby, powinna udzielić im nie tylko wsparcia praktycznego w codziennym zmaganiu się z tym schorzeniem. Równie ważne jest wsparcie emocjonalne.

 

Photo: © Africa Studio – stock.adobe.com

Best Care Logo

Copyright 2024 - Best Care - Opieka seniora, osób starszych Warszawa